Wänn du i de Zitig lisisch oder d Nachrichte luegsch, ghörsch immer wieder de Begriff «Hektar». Egal öb es um Waldbränd im Amazonas, d Grössi vo neue Bauzonen oder um d Landwirtschaft gaht – de Hektar isch s Mass aller Dinge, wänn es um grossi Landflächene gaht. Aber handufsherz: Chhasch du dir würkli vorstelle, wie gross en Hektar isch? Klar, de Vergliich mit em Fuessballfeld hät jede scho mal ghört, aber er stimmt oft nöd ganz und hilft au nöd immer wiiter. Es isch gar nöd so eifach, es abstraks Mass i de Chopf z becho, wänn mer nöd sälber Buur oder Architekt isch. Drum lueged mir eus i däm Artikel mal ganz genau a, wievil Platz en Hektar würkli iinimmt, wie du d Flächi im Alltag chasch abschätze und warum das Mass i de Schwiiz so e wichtigi Rolle spielt. Mir nämed en Tüüfiiiblick i d Mathematik, d Gschicht und vor allem i grififbari Vergliich, wo dir hälfed, nie meh «Hä?» z dänke, wänn öpper vo Hektare redt.
D nackte Zahle: Was isch en Hektar mathematisch?
Bevor mir aafanged, Bilder im Chopf z male, müend mir d Fakte kläre. D Masseinheit Hektar hät s Formelzeiche «ha». Es isch e Flächemasseinheit, wo vor allem i de Land- und Forstwirtschaft verwändet wird. Rein mathematisch gseh isch d Rächnig zimli simpel, aber d Zahle sind trotzdem beidruckend.
En Hektar entspricht ere Flächi vo **10’000 Quadratmeter**.
Um dir das besser vorstelle z chönne, stell dir es exakts Quadrat vor. Jede Siite vo däm Quadrat isch genau **100 Meter lang**. Wänn du also 100 Meter i di eint Richtig laufsch und dänn imene rächte Winkel 100 Meter i di ander Richtig, dänn häsch zwei Siite vo däm Quadrat abgloffe. D Flächi dzwüsched isch genau en Hektar ($100 \text{ m} \times 100 \text{ m} = 10’000 \text{ m}^2$).
Das tönt nach viel, oder? Wänn du dir vorstellsch, dass du um dän Hektar umelaufe muesch, dänn sind das 400 Meter. Das isch genau ei Rundi ufere Standard-Laufbahn imene Liechtathletik-Stadion. Wänn du also s nächschte Mal im Stadion bisch und uf d 400-Meter-Bahn luegsch: Alles Gras und alli Infrastruktur innerhalb vo däm Oval (und no chli meh, will d Bahn ja Kurve hät und nöd quadratisch isch) entspricht grössenordnungsmässig eme Hektar.
Vom Quadratmeter zum Quadratkilometer
S Verständnis für de Hektar hilft au, de Übergang vo chliine zu riesige Fläche z verstah. Es isch s perfekte Bruggemass:
- 1 Are (a): Das isch e chliineri Einheit, wo hüt nümme so oft brucht wird, usser bi Grundstucksbeschriibige. Ei Are sind 100 Quadratmeter ($10 \times 10$ Meter).
- 1 Hektar (ha): Das sind 100 Aren. Also 100 mal $10 \times 10$ Meter git di 10’000 Quadratmeter.
- 1 Quadratkilometer (km²): Das isch d Einheit für Gmeindiflächene oder Länder. En Quadratkilometer hät 100 Hektar.
Das heisst im Umkehrschluss: Wänn du en Charte vo dinere Gmeind aluegsch und en Quadratkilometer findsch, dänn passet det genau 100 vo däne 100-Meter-Quadrat dri.
Der Klassiker: De Fuessballfeld-Vergliich (und warum er hinkt)
Wänn i de Medie vo Hektare gredt wird, chunnt fascht immer de Satz: «Das entspricht öppe eme Fuessballfeld.» Aber stimmt das überhaupt? Jein. De Vergliich isch zwar populär, aber er isch mathematisch nöd ganz suuber. Lueged mir das mal im Detail a.
D FIFA hät zwar Norme, aber d Grössi vo Fuessballfelder dörf variiere. Bi internationale Spiel isch d Empfehlig 105 Meter Längi und 68 Meter Breiti. Rächne mir das mal schnell us:
$$105 \text{ Meter} \times 68 \text{ Meter} = 7’140 \text{ Quadratmeter}$$
En Hektar hät aber 10’000 Quadratmeter. Das heisst, es typischs Fuessballfeld isch **dütlich chliiner** als en Hektar. Es sind nur öppe 0,7 Hektar. Oder anderscht gseit: En Hektar entspricht öppe **1,4 Fuessballfelder**.
Wänn du dir also d Flächi vorstelle wotsch, dänn dänk a s Fuessballfeld, nimm aber no de Rase drumrum und viellicht no d Tribüne dezue. Oder stell dir vor, du nimmsch einehalb Fuessballfelder, dänn bisch du nöcher bi de Realität als mit em eifache 1-zu-1 Vergliich.
Besseri Vergliichsmöglichkeite us em Schwiizer Alltag
Will nöd jede jede Tag im Stadion isch, bruuche mir Vergliich, wo mir us eusem Altag i de Schwiiz besser känned. Da sind es paar Biispiel, wo dir hälfe chönd, d Grössi izschätze:
Tennisplätz
Für die, wo lieber Tennis lueged oder spieled: En Tennisplatz (Einzelspielfeld inklusive Auslaufzone) isch öppe 260 bis 700 Quadratmeter gross, je nachdem wie grosszügig mer misst. Wänn mir vom reine Spielfeld (im Doppel) usgönd, wo öppe 260 Quadratmeter hät, dänn passet uf en Hektar unglaublichi **38 bis 40 Tennisplätz**! Stell dir also e riesigi Tennisalag vor mit 40 Plätz näbedenand – das isch en Hektar.
Parkplätz bi Iichaufszentre
Jede vo eus hät scho mal s Auto ufeme grosse Parkplatz abgstellt. En normale Parkplatz bruucht mit de Zuefahrtswege und Rangiermöglichkeite öppe 25 Quadratmeter Platz. Das bedüted, uf eim Hektar Land chönnted theoretisch **400 Autos** parkiere. Wänn du also vor emene mittlere Iichaufszenter stahsch und de Parkplatz voll isch, dänn lueg di um: Wänn du öppe 400 Autos gsesch, dänn stahsch du ufeme Hektar Asphalt.
Bekannti Plätz i de Schwiiz
Es hilft oft, sich lokali Plätz vorzstelle, wo mer kännt. D Grössene variiered zwar je nach Quälle und gmässener Begränzig, aber als Richtwert diened s guet:
- De Sechseläutenplatz in Züri: De «Sächsilüüteplatz» isch de grössti innerstädtischi Platz vo de Schwiiz. D Flächi vom Platz sälber (oini d Strasse drumrum) liit bi öppe 16’000 Quadratmeter. Das sind **1,6 Hektar**. Wänn du also uf em Sächsilüüteplatz stahsch, dänn nimm guet zwei Drittel devo – das isch en Hektar.
- De Bundesplatz in Bern: Dä isch chliiner. Er hät e Flächi vo rund 2’200 Quadratmeter. Das heisst, de Bundesplatz passt **fascht 4,5 Mal** in en Hektar ine. Das zeigt erscht, wie riesig en Hektar eigentlich isch.
En Hektar i de Landwirtschaft: Was wachst da druff?
D Einheit Hektar chunnt ursprünglich us de Landwirtschaft und isch det au hüt no s wichtigschte Mass. Aber was bedüted en Hektar für en Buur? Wievil Ertrag bringt so e Flächi? Das macht d Dimension no vill grifbarer, wänn mer weiss, wievil Ässe debii usechunnt.
Weizen und Brot:
En guete Buur i de Schwiiz holt ufeme Hektar Land öppe 6 bis 8 Tonne Weize use (je nach Jahr und Wetter). Us däm Weize chann mer Mehl mache. Wänn mer das umrächnet, chann mer us em Ertrag vo eim einzige Hektar öppe **10’000 bis 12’000 Brotleib** (à 1 kg) bache. Das langet, um e ganzi Chliistadt e Wuche lang mit Brot z versorge.
Wii (Rebberge):
Bi de Winzer wird oft i Hektar gmässe, aber au i Quadratmeter, will de Bode so wertvoll isch. Uf eim Hektar Rebberg stönd je nach Pflanzdichti zwüsched 4’000 und 5’000 Rebstöck. Das git e Mengi Wii! Wänn s e guets Jahr isch, git das öppe 6’000 bis 8’000 Liter Wii.
Chüeh und Grasland:
Wie viel Platz bruucht e Chueh? Das isch i de Schwiiz wägem Tierwohl genau greglet. Aber als Fuuschtregle i de biologische Landwirtschaft gilt: Um d Futterversorgig (Gras, Heu) sicherzstelle, bruucht mer pro Grossvieheinheit (also pro Chueh) öppe e Flächi vo eim Hektar, wänn mer kei Futter zuechaufe will. En Hektar isch also de Lebensruum und d Spiis-Chammere für ei bis zwei Chüeh übers ganze Jahr grechnet.
Historischi Perspektive: De «Juchart»
Bevor s metrische System mit em Hektar iigführt worde isch, hät mer i de Schwiiz mit em Mass «Juchart» gschaffet. Viellicht häsch das Wort scho mal bi Grosseltere ghört. De Juchart isch e Flächi gsii, wo en Buur mit sim Ochsengspann an eim Tag hät chönne pflüege.
Das isch natürlich nöd überall glich gsii – je nach Bodebeschaffeheit (steinig, steil oder flach) isch de Juchart unterschiedlich gross gsii. Aber im Durchschnitt hät en Juchart öppe 36 Aren entsproche, also 3’600 Quadratmeter.
Das bedüted: **1 Hektar entspricht öppe 3 Jucharten.**
De moderni Hektar isch also d Flächi, wo en Buur früher drü Täg lang hät müese schufte, um sie z pflüege. Hüt erledigt das en grosse Traktor i weniger als ere Stund. Das zeigt eindrücklich, wie sich d Technik veränderet hät, aber d Flächi blibt die gliich.
Hektar im Immobilie- und Baumärt
Wänn du vom Land in d Agglomeration wechslisch, wird de Hektar plötzlich extrem tüür. Bauland i de Schwiiz wird zwar meistens pro Quadratmeter verchauft, aber für d Planig vo Überbouige rächne d Architekte und Planer oft i Hektare, um d «Dichti» z bestimme.
Stell dir en Hektar Bauland vor. Wievil Lüüt chönd det wohne?
- Eifamiliehüser: Wänn mer grosszügig baut, mit Garte und Strasse dezwüsched, dänn hät es Eifamiliehuus-Grundstuck villicht 500 bis 800 Quadratmeter. Ufeme Hektar Land chönnted also öppe **12 bis 15 Eifamiliehüser** stah. Das isch es chliises Quartier.
- Reiehüser: Da wird dichter baut. Det bringsch locker **30 bis 40 Einheiten** uf en Hektar.
- Stadtzentrum: I dichte städtische Gebiete, wo höchi Wohnblöck stönd, chönd ufeme Hektar Land (wo dänn au Parkplätz und Spielplätz dezue ghöred) guet **100 bis 150 Wohnige** realisiert werde.
Das macht d Diskussion um d Ruumplanig i de Schwiiz so spannend. Wänn mer seit «mir wennd 1 Hektar Kulturland i Bauland umzone», dänn redt mer entweder vo Futter für ei Chueh oder vom Wohnruum für 300 Mönschen.
Häufig gstellti Frage (FAQ)
Da sind e paar Antworte uf Frage, wo immer wieder uftauched, wänn s um Flächemasse gaht.
Wie viel Quadratmeter hät en Hektar genau?
Exakt 10’000 Quadratmeter ($m^2$). Das chann mer sich eifach merke: E Flächi vo $100 \times 100$ Meter.
Isch en «Morgen» s Gliiche wie en Hektar?
Nei. De «Morgen» isch es alts Mass, ähnlich wie de Juchart. Es isch d Flächi, wo mer an eim Vormittag (Morgen) hät chönne bearbeite. En Morgen isch je nach Region zwüsched 2’500 und 3’500 Quadratmeter gross. En Hektar isch also öppe drei- bis viermal so gross wie en Morgen.
Was isch de Underschiid zwüsched Are und Hektar?
D Are isch die chliineri Einheit. 1 Hektar bestaht us 100 Aren. E Are sind $100 m^2$ ($10 \times 10$ Meter), en Hektar sind $10’000 m^2$. E Are isch öppe so gross wie e 4-Zimmer-Wohnig, en Hektar isch so gross wie e chliini Sidlig.
Warum säged d Amerikaner «Acres»?
In de USA und Grossbritannie wird s metrische System nöd oder nur teilwiis brucht. Det misst mer i «Acres». En Acre isch öppe 4’047 Quadratmeter gross.
D Umrächnig isch: **1 Hektar = ca. 2,47 Acres**.
Wänn du also imene Film ghörsch, öpper hät e «100 Acre Ranch» kauft, dänn sind das «nur» öppe 40 Hektar.
Wie gross isch de ganzi Kanton Züri i Hektare?
De Kanton Züri hät e Flächi vo 1’729 Quadratkilometern. Will ein Quadratkilometer 100 Hektar hät, sind das 172’900 Hektar.
Kurioses und Spannends rund um de Hektar
Zum Schluss no es paar Fakte, wo du viellicht nöd gwüsst häsch und wo sich super eigned, um bim nächste Stammtisch oder bim Znacht z glänze.
Wusstisch du, dass de **Vatikanstaat**, s chliinschte Land vo de Welt, nur öppe 44 Hektar gross isch? Das isch winzig! Wänn du 44 mal um dis $100 \times 100$ Meter Quadrat laufsch, häsch de ganzi Staat abdeckt. Im Vergliich dezue: De Central Park in New York isch öppe 340 Hektar gross. De Park isch also fascht 8 Mal so gross wie de ganzi Vatikan.
Nochli nöcher bi eus: De **Zürisee** hät e Flächi vo öppe 8’800 Hektar. Das tönt nach viel, aber wänn mer bedänkt, dass de Bodesee (Obersee) fast 47’000 Hektar hät, gseht de Zürisee plötzlich wieder chliiner us.
En Hektar isch au d Einheit, wo bi Waldbränd oft für Verwirrig sorgt. Wänn es heisst «1000 Hektar Wald brenned», dänn tönt das abstrakt. Aber wänn du jetzt weisch, dass das 10 Quadratkilometer sind – also e Flächi vo 2 Kilometer Breiti und 5 Kilometer Längi – dänn chasch du d Zerstörig vill besser iischätze.
S Mass «Hektar» isch meh als nur e Zahl. Es isch e Brugg zwüsched de mänschliche Dimension (em Meter) und de geographische Dimension (em Kilometer). Mit em Wüsse vo de $100 \times 100$ Meter und de Vergliich mit de Tennisplätz oder em Sächsilüüteplatz söttisch du ab jetzt e kristallklari Vorstellig ha, wänn s nächschte Mal öpper vo Hektare redt.
