Jede Herbst gsehmer i de Nachrichte wider die dramatische Bilder: umknickti Palme, überflueteti Strasse und Hüüser, wo eifach wäggrisse worde sind. D’Reporter brichted mal vo eme Hurrikan, mal vo eme Taifun und dänn wider vo eme Zyklon. Für vill Lüt i de Schwiiz isch das zimli verwirrend. Isch en Taifun gföhrlicher als en Hurrikan? Drüllerd er sich anderschume? Oder sind das eifach nur verschiedeni Wörter für exakt s’gliiche Naturphänomen? Wenn du di das au scho gfröged häsch, dänn bisch da genau richtig. Mier tauched i d’Wält vo de tropische Wirbelstürm ii und kläred uf, was es mit däne gwaltige Chräft vo de Natur uf sich hät und warum d’Geografie debii di wichtigscht Rolle spillt.
Alles e Frag vom Standort: Die drüü Näme
Um d’Verwirrig grad am Aafang uufzlöse: Rein wüsseschaftlich gseh git es kein Unterschiid zwüsched eme Taifun, eme Hurrikan und eme Zyklon. Es handlet sich i allne Fäll um tropischi Wirbelstürm, wo nach em gliiche physikalische Prinzip funktioniered. De einzig Grund, warum mier verschiedeni Näme bruuched, isch de Ort, wo de Sturm entstaht. Me chan sich das chli so vorstelle wie bimene «Brötli»: Je nachdem, öb mer in Züri, Basel oder Bern isch, heisst s’Gebäck chli andersch, aber de Teig isch de gliich.
D’Meteorologe händ d’Wältcharte i verschiedeni Zone iiteilt, um d’Warnige klarer z’mache:
- Hurrikan: So nännt mer de Sturm, wenn er im Atlantik (Nordatlantik) oder im nordöstliche Pazifik uftritt. Das betrifft vor allem d’Karibik, de Golf vo Mexiko, d’USA und d’Westküste vo Mexiko.
- Taifun: Das Wort wird bruucht für Stürm im Nordwestpazifik. Das isch d’Region vor de Küste vo Asie. Länder wie Japan, d’Philippine, China oder Vietnam sind da devo betroffen. De Begriff chunt vermuetlich vom chinesische «Tai Fung», was so vill wie «grosse Wind» bedüütet.
- Zyklon: So heissed d’Stürm im Indische Ozean (zum Biispiel bi Indie oder Madagaskar) und im sübliche Pazifik (bi Australie).
Wie entstaht so es Monster überhaupt?
Damit sich so en gwaltige Sturm chan bilde, bruuchts en perfekte Mix us verschiedene Zutate. Es isch nöd eifach nur «chli Wind», sondern e riesigi Wärmichraftmaschine. D’Basis vo jedem tropische Wirbelsturm isch warmes Meerwasser. S’Wasser mues mindestens e Temperatur vo 26.5 Grad Celsius ha, und das bis i e Tüüfi vo öppe 50 Meter. Nur dänn isch gnueg Energie vorhande.
De Prozess fangt aa, wenn s’warme Wasser verdunschtet. De Wasserdampf stiigt uf und bildet riesigi Wulche. Bi däm Ufstiige kondensiert de Dampf wieder zu Wassertröpfli, und debii wird Wärme frei – mer nännt das latenti Wärme. Die Wärme heizt d’Luft wiiter uf, si stiigt no schneller ufe, und unde am Meeresspiegel entstaht en Unterdruck. D’Luft vo de Siite strömt naa, um das «Loch» z’fülle, und wird ebefalls erwärmt und nach obe gsoge. Das isch de Motor vom Sturm.
D’Rolle vo de Ärddreijig
Aber warum drülled sich die Stürm? Das liit a de Coriolischraft. Will sich d’Ärde drüllt, werded d’Luftmasse abglenkt. Uf de Nordhalbchugle (also bi eus «obe») drülled sich d’Stürm gäge de Uhrzeigersinn, uf de Südhalbchugle mit em Uhrzeigersinn. Interessant isch: Ganz am Äquator git es kei Coriolischraft. Drum gits direkt am Äquator au fascht nie söttigi Wirbelstürm, will d’Rotation eifach nöd i Gang chunt.
De Ufbau: Vom Aug bis zur Wand
Ein Taifun oder Hurrikan isch nöd eifach es Chaos, sondern er hät e sehr organisierti Struktur. Wenn mer vo obe, also vom Satellit, druf luegt, gseht mer di typischi Spirale. S’Zentrum isch das, wo am meischte fasziniert: S’Aug vom Sturm.
Im Aug isch es oft trügerisch ruhig. De Wind laht naa, mängisch gseht mer sogar de blaue Himmel oder d’Sterne. Das Aug isch meistens zwüsched 20 und 50 Kilometer breit. Aber Vorsicht: Genau um s’Aug ume isch d’Höll los. Mer nännt das d‘Eyewall (Augewand). I däre Wand us gwaltige Gwitterwulche herrsched di stärchschte Wind und de heftigschti Räge. Wenn s’Aug über en Ort zieht, dänked d’Lüt oft, es sig verbii, und gönd use – und dänn chunt d’Ruggsiite vo de Eyewall mit voller Wucht zrugg.
Wänn isch es en Taifun und wänn nur en Sturm?
Nöd jedes tüüfe Druckgebiet über em Meer wird zum Taifun. Es git e klari Hierarchie, wo vo de Windgschwindigkeit abhängt. D’Mässige werded i «Mittelwind» über ei Minute oder zäh Minute (je nach Region) aagee, nöd nur i Böe.
- Tropischs Tüüf: Das isch de Aafang. D’Wulche formiered sich, aber de Wind isch no under 62 km/h.
- Tropische Sturm: Jetzt bechunt das Gebilde en Name (wie zum Biispiel «Katrina» oder «Haiyan»). De Wind isch zwüsched 63 und 118 km/h.
- Taifun / Hurrikan: Ab 119 km/h redt mer dänn vom «richtige» Wirbelsturm.
Bi de Hurrikans im Atlantik bruucht mer d‘Saffir-Simpson-Skala, wo vo Kategorie 1 (minimes Schadenspotenzial) bis Kategorie 5 (katastrophals Schadenspotenzial, über 252 km/h Wind) gaht. Bi Taifuns im Pazifik git es ähnlichi Iiteilige, wobi d’Begriffe oft chli variiered, zum Biispiel redt mer dänn vomene «Super-Taifun», wänn er extrem starch isch.
Di unterschätzti Gfahr: Wasser statt Wind
Wänn mer a Taifuns dänkt, hät mer meistens weggflügendi Dächer im Chopf. De Wind isch sicher gföhrlich und chan «Gschoss» dur d’Luft schleudere. Aber d’Statistik zeigt e anders Bild: Di meischte Todesfäll und di gröschte Schäde chömed dur s’Wasser.
Das passiert uf zwei Arte:
- D’Sturmfluet (Storm Surge): De Sturm druckt mit siine Windmassen riesigi Wassermenge gäge d’Küste. Zuesätzlich hebt de tüüfi Luftdruck de Wasserspiegel aa. Das chan dezue füere, dass de Meeresspiegel a de Küste plötzlich mehreri Meter aastiigt und s’Land kilometerwiit überfluetet wird.
- Starkräge: En Taifun bringt gigantischi Mengene a Wasser mit sich. Wänn so en Sturm über gebirgigs Land zieht (wie oft i de Philippine, Taiwan oder Japan), dänn füert das zu Erdrutsch und Schlammlawine, wo ganzi Dörfer begrabe chönd.
S’Wetterphänomen und de Klimawandel
En Punkt, wo hüt nümme ignoriert werde chan, isch de Iifluss vom Klimawandel uf Taifuns und Hurrikans. Wüsseschaftler sind sich zimli einig: Will d’Ozeane wärmer werded, staht däne Stürm meh Energie zur Verfüegig. Das heisst nöd unbedingt, dass es meh Stürm git (d’Aazahl blibt relativ konstant), aber die Stürm, wo entstönd, händ e höcheri Wahrschiinlichkeit, extrem starch z’werde.
Zudem füert di wärmeri Luft dezue, dass d’Atmosphäre meh Füechtigkeit chan ufnäh. Das bedüütet, dass d’Rägefäll bi Taifuns no heftiger werded. En Sturm hüt laht also potenziell meh Wasser abe als en gliich starche Sturm vor 50 Jaar.
Hüfig gstellti Frage (FAQ)
Gits Taifuns oder Hurrikans au i de Schwiiz?
Nei, i de Schwiiz git es keis «tropischs» Meer, drum chönd sich söttigi Stürm da nöd bilde. Was mier aber ab und zue erläbed, sind d’Überreschte vo Hurrikans. Wänn en Hurrikan über de Atlantik zieht und sich abschwächt, wandlet er sich i en normales Tüüfdruckgebiet um. Das chan dänn als starcher Herbststurm mit vill Räge und Wind bis zu eus cho – isch aber dänn kein Hurrikan meh.
Wer git däne Stürm eigentlich d’Näme?
Früener hät mer Stürm oft nach em Heilige vom Tag benännt. Hüt git es vorgefertigti Liste vo de Wältorganisation für Meteorologie. Für de Atlantik rotiered männlichi und wiiblichi Näme. Bi de Taifuns im Pazifik steured d’Länder i de Region Näme bi, oft sind das Näme vo Blueme, Tier oder Legende, nöd immer Personenäme. Wänn en Sturm bsunders tödlich gsi isch, wird sin Name «i Ruhestand versetzt» und nümme bruucht.
Was isch en «Super-Taifun»?
De Begriff «Super-Taifun» wird vom Joint Typhoon Warning Center (JTWC) verwändet. Er bezeichnet en Taifun, wo Windgschwindigkeiten vo mindestens 240 km/h (über 1 Minute gemässe) erreicht. Das entspricht öppe emene Kategorie 4 oder 5 Hurrikan uf de Saffir-Simpson-Skala. Es sind absolut zerstörerischi Naturereignis.
Verhalte im Ernstfall und Reise-Tipps
Wänn du gern i ferne Länder reisisch, bsunders uf Südostasie, i d’USA oder i d’Karibik, dänn söttisch du d’Sturmsaison kenne. Im Atlantik (Hurrikan) isch di kritischschti Ziit vo Juni bis November. Im Nordwestpazifik (Taifun) chan es s’ganze Jahr über Stürm gäh, aber d’Hauptsaison isch zwüsched Mai und Oktober.
Hützutags sind d’Vorhersage sehr guet. Satelliten gsehnd jede Sturm sofort. Wänn du also i de Ferie bisch und es wird e Warnig usegäh: Nimm sie ernst. Lueg uf d’lokale Behörde und nöd nur uf d’Apps vo diim Handy. I Hotelalage git es meistens Evakuierungsplän. Das Wichtigschte isch, weg vo de Küste und weg vo Fenschter z’gah. Vill Touriste unterschätzed d’Gfahr und gönd an Strand go luege – das chan lebensgföhrlich sii wäge de Wellen und em umeflüügende Zügs. Mit ere guete Reisevorbereitig und em nötige Respekt vor de Natur laht sich aber s’Risiko guet manage.
